Komitet ds. Nieruchomości

Osoby fizyczne i prawne, które w dniu 13 października 2005 r. dysponowały prawem do użytkowania wieczystego, będą mogły żądać przekształcenia go w prawo własności nieruchomości. Pozwala na to ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187 poz. 1110). Akt opublikowano 8 września br., wejdzie w życie 9 października 2011 r.

Ustawa poszerza grono osób, które będą mogły ubiegać się o przekształcenie użytkowania wieczystego we własność. Dotychczas przysługiwało ono tylko tym, którzy mieli mieszkania i grunty przeznaczone na cele rolne. Teraz zyskają je wszyscy, którzy o nie wystąpią, pod warunkiem że byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 13 października 2005 r. Z żądaniem przekształcenia będą mogły wystąpić również te osoby, które użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r. lub na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Z żądaniem przekształcenia będą mogli wystąpić następcy prawni ww. osób. W przypadku współużytkowania wieczystego z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Jeżeli co najmniej jeden współużytkownik zgłosi sprzeciw wobec złożonego wniosku o przekształcenie, postępowanie zostanie zawieszone.

Nowe przepisy nie będą miały zastosowania w przypadku nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Działkowców, nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym oraz nieruchomości, wobec których toczy się postępowanie administracyjne, mające na celu nabycie nieruchomości lub jej części pod inwestycję celu publicznego.

Ustawodawca poprawił też zapisy dotyczące opłat rocznych. W myśl zmienionych przepisów aktualizacja wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej ma się odbywać co trzy lata, a nie co roku, jak obecnie. Użytkownik wieczysty będzie mógł jed nak zażądać dokonania aktualizacji, jeżeli wartość nieruchomości uległa zmianie.

Jeden z dodanych przepisów mówi, że w przypadku gdy zaktualizowana wysokość opłaty rocznej przewyższa co najmniej dwukrotnie wysokość dotychczasowej opłaty rocznej, użytkownik wieczysty będzie musiał wnieść opłatę roczną w wysokości odpowiadającej dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej. Pozostałą kwotę ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty (nadwyżka) rozkłada się na dwie równe części, które powiększają opłatę roczną w następnych dwóch latach. Opłata roczna w trzecim roku od aktualizacji jest równa kwocie wynikającej z tej aktualizacji.

Na zlecenie Polskiego Towarzystwa Rzeczoznawców Majątkowych przygotowane zostały dwa projekty ustaw: projekt ustawy o rzeczoznawcach majątkowych (wraz z uzasadnieniem) oraz projekt ustawy zmieniającej ustawę o gospodarce nieruchomościami (wraz z uzasadnieniem).  Projekty dostępne są za pośrednictwem linków w tekście tej wiadomości.

W Dzienniku Ustaw nr 153 z dnia 26 lipca 2011 roku pod pozycją 901 opublikowano Ustawę z dnia 26 maja 2011 roku o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa obejmuje jedynie dwa artykuły, z których art. 1 zawiera zmianę ustawową natomiast art. 2 określa termin wejścia w życie aktu na 14 dni od daty ogłoszenia (10 sierpnia 2011). W art. 1 ustawodawca określił warunek oraz sposób szacowania wartości nieruchomości dla celu ustalenia opłaty planistycznej w przypadku, kiedy pomiędzy planem miejscowym uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 roku, który utracił ważność z mocy ustawy z dniem 31 grudnia 2003 roku a nowym planem miejscowym istniał okres tak zwanego „bezplania”. Z punktu widzenia staranności legislacyjnej nowy przepis budzi wątpliwości. Zakreślony w nowododanym art. 87 ust. 3a warunek zawiera dwa składniki. Pierwszym z nich jest uchwalenie nowego planu „w związku” z tratą mocy przez stary plan. Wydaje się, że udowodnienie takowego związku nie będzie sprawą prostą. Drugi z wymienionych warunków odnosi się bezpośrednio do wartości nieruchomości. Ustawodawca stwierdził, że: „przepisu art. 37 ust. 1 zdanie drugie niniejszej ustawy, w odniesieniu do wzrostu wartości nieruchomości, nie stosuje się, o ile wartość nieruchomości określona przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu ustalonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 roku jest większa, niż wartość nieruchomości określona przy uwzględnieniu faktycznego jej wykorzystania po utracie mocy tego planu”. Warunek zatem zostanie spełniony o ile wartość określona z uwzględnieniem przeznaczenia w planie starym  będzie niższa lub równa wartości określonej z uwzględnieniem faktycznego sposobu wykorzystania, co nie jest niemożliwe jednak w sytuacjach stanów faktycznych zdarza się o wiele rzadziej, niż sytuacja odwrotna. Jednocześnie w dalszej części wprowadzonego w życie przepisu ustawodawca nakazał obliczanie różnicy wartości nieruchomości przy uwzględnieniu przeznaczenia (a nie sposobu wykorzystania) obowiązującego w planach starym i nowym.